Ciekawe artykuły
dotyczące ochrony
środowiska:
Azbest w języku starożytnych Greków znaczy „niewygasający”, z
azbestu bowiem wyrabiane były knoty do lamp oliwnych. Dzisiaj azbest to
niewygasające źródło kłopotów tych administratorów, którzy mają pecha, że w ich
budynkach mieszkalnych zastosowano ten
materiał...
Celem nadrzędnym polityki w zakresie gospodarowania odpadami jest zapobieganie powstawaniu odpadów, odzyskiwanie surowców i ponowne wykorzystanie odpadów oraz bezpieczne dla środowiska końcowe unieszkodliwianie odpadów nie wykorzystanych. Warunkiem realizacji tego celu jest przede wszystkim zmniejszanie materiało
Kłopotliwy azbest
Azbest w
języku starożytnych Greków znaczy „niewygasający”, z azbestu bowiem wyrabiane
były knoty do lamp oliwnych. Dzisiaj azbest to niewygasające źródło kłopotów
tych administratorów, którzy mają pecha, że w ich budynkach mieszkalnych
zastosowano ten materiał.
Azbest postrzegany był w czasach starożytnych
jako jedwab tajemniczego świata minerałów. Nadawano mu wiele nazw, znany był
jako kamień bawełniany, czy len kamienny. Azbest, czyli niegasnący jest nazwą
stosowaną w języku angielskim, niemieckim i wielu innych. Termin amiantus (
„nieplamisty”) stosowany jest do dzisiaj w języku francuskim. Wywodzi się stąd,
iż minerał wrzucony do ognia nie spala się, nie traci na wadze, a staje się
jakby czystszy. Tkane z włókien azbestu – już w czasach starożytnych – obrusy,
chusteczki do nosa czyszczone były przez wrzucanie do ognia. Stosowanie azbestu
stwierdzono już ok. 4500 lat temu na podstawie wykopalisk dokonanych w
Finlandii. W Europie Południowej znany jest od ponad 2500 lat.Wzmianki w różnego
rodzaju kronikach świadczą, że azbest od XV do XIX wieku dodawany był do różnych
surowców w celu uzyskania, m.in., knotów do świec, niepalnego papieru, skóry, a
także do wyrobów tekstylnych np. sukna na płaszcze żołnierskie.
Surowcem
powszechnie stosowanym stał się dopiero w XX wieku. Przyczyniły się do tego
unikalne właściwości tego minerału. Włókna azbestu są bardzo elastyczne, mocne i
trwałe. Produkty azbestowe są kwasoodporne, ogniotrwałe, odporne na korozję i
charakteryzują się dużą wytrzymałością mechaniczną. Dzięki tym cechom minerał
ten zaczęto po drugiej wojnie światowej powszechnie stosować w przemyśle
włókienniczym, maszynowym, elektrotechnice i budownictwie.
Aktualnie
azbest wykorzystywany jest m.in. w amerykańskim programie wahadłowców
kosmicznych, których silniki rakietowe pokrywane są osłoną impregnowaną
azbestem, a także w przemyśle okrętowym.
Historia azbestu zatoczyła, jak
widać, ogromne koło od zachwytu połączonego z przypisywaniem mu właściwości
magicznych w czasach starożytnych, różnorodnego wykorzystywania ogromnych ilości
surowca na skalę przemysłową w pierwszej połowie zeszłego wieku, do
amerykańskich programów kosmicznych.
Po kilkudziesięciu latach
powszechnego stosowania azbestu okazało się, że ten sympatyczny gość to cichy
morderca, azbestowe włókna rozpylone w powietrzu i wdychane wraz z nim są
przyczyną śmiertelnych chorób. Często nieświadomie jesteśmy narażeni na jego
pyły, które powodują pylicę azbestową czyli azbestozę, raka płuc i
międzybłoniaka. Przetwórstwo azbestu i stosowanie wyrobów azbestowych jest
niebezpieczne dla zdrowia, ponieważ surowiec ten w stanie suchym łatwo ulega
rozpyleniu, co jest spowodowane włóknistą budową, a po przedostaniu się do
organizmu trwale utrzymuje się w płynach ustrojowych. Wyniki dotychczasowych
badań świadczą o tym, że pył powstający podczas wydobycia i przerobu azbestu, a
także podczas użytkowania wyrobów zawierających ten minerał, należy do bardzo
niebezpiecznych trucizn.
Na terenie Polski znajduje się ogółem 15 466 tys
ton płyt zawierających azbest tj 1 351 500 000 m2. Gdyby ułożyć je płasko obok
siebie, to można 10 krotnie przykryć cała GdynięJ (135 500 000m2)
We
Francji prowadzi się badania na szeroką skalę i stwierdzono, że nowotwór
opłucnej (spowodowany pyłami azbestowymi) atakuje 400 do 600 osób rocznie w
każdym kraju Europejskim do chwili obecnej.
Fakt ten przyjęli do
wiadomości polscy parlamentarzyści i w 1997 roku uchwalili ustawę, która
ogranicza w sposób zdecydowany import i produkcję wyrobów azbestowych,
przewiduje program opieki nad pracownikami poszkodowanymi w wyniku pracy z
azbestem i obliguje odpowiednie służby, wśród których znaczącą rolę odgrywają
właściciele i administratorzy budynków mieszkalnych do likwidacji i odpowiedniej
utylizacji wyrobów zawierających azbest. W roku 2000 Najwyższa Izba Kontroli
sprawdziła realizację tejże ustawy i okazało się, że wiele instytucji takich jak
ministerstwa, nadzór budowlany, samorządy, administratorzy i firmy budowlane
kompletnie lekceważą postanowienia ustawy. W tej sytuacji należy się spodziewać,
że będziemy świadkami skutecznej krucjaty antyazbestowej.
W Polsce
przyjęto następujące założenia:
- rygorystyczne kontrole i monitorowanie
przebiegu prac
- około 85 proc. azbestu znajduje się w wyrobach budowlanych
dlatego ich usuwanie i wymiana będzie działalnością remontowo-budowlaną, która
powinna przynieść duże ożywienie gospodarcze w budownictwie oraz produkcji
materiałów budowlanych;
- powinien powstać rynek usług kredytowo-bankowych do
obsługi nowych klientów z atrakcyjnymi ofertami dla mniej zamożnych właścicieli
obiektów budowlanych;
- pojawią się znaczne dochody z podatków i opłat z
tytułu usuwania wyrobów zawierających azbest, a także składowania ich jako
odpadów;
- konieczne jest ograniczenie w Polsce wzrastającej liczby
zachorowań i zgonów, wywoływanych szkodliwością azbestu na co zostały skierowane
już odpowiednie środki.
W budownictwie azbest stosowano w wyrobach takich
jak eternit, czyli płyty faliste azbestowo-cementowe do pokryć dachowych, płyty
prasowane płaskie elewacyjne, płyty karo do dachów i elewacji – wyroby te mają
zawartość 10-13% azbestu, rury azbestowo-cementowe wysokociśnieniowe i
kanalizacyjne, przewody wentylacyjne i dymowo-spalinowe (zawartość azbestu ok.
22%), kształtki azbestowo-cementowe oraz elementy wielkowymiarowe na przykład
płyty warstwowe, a również w takich elementach budynków jak klapy
przeciwpożarowe, ciągi telekomunikacyjne, tablice rozdzielcze, węzły
ciepłownicze, obudowy klatki schodowej, przejścia kabli elektrycznych, przewodów
ciepłowniczych i wentylacyjnych między stropami, zabezpieczenia elementów
stropowych i ściennych strychów, piwnic, dróg ewakuacyjnych, konstrukcji
stalowych). Azbest stosowano też w tkaninach wygłuszających hałas.
Jasno
z tego wynika, że azbest czyha na nas z każdej strony, szczególnie tych
zamieszkałych w blokowiskach z lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Na
największe zagrożenia narażeni są mieszkańcy budynków których elewacje wykonane
są z płyt azbestowo-cementowych. Zewnętrzne elementy budynku narażone są na
erozję, w praktyce sprowadza się do tego, że wokół tych budynków zarówno w
małych miasteczkach jak i w metropoliach unosi się chmura niewidocznych a
śmiercionośnych włókien. Dlatego też wszyscy właściciele takich budynków
zobligowani są prawem do skutecznego zabezpieczenia lub usunięcia płyt
azbestowych. Prace te mogą wykonywać jedynie specjalnie przeszkolone i
wyposażone ekipy budowlane posiadające odpowiednie zezwolenia. Utylizacja
odpadów musi odbywać się pod ścisłą kontrolą. Jak z tego wynika prace te są
niezwykle kosztowne i uciążliwe. Nie ma jednak tego złego co by na dobre nie
wyszło: mieszkańcy tych bloków mogą spodziewać się, że ich domy będą zdrowsze a
również cieplejsze i piękniejsze. Przecież wymiana elewacji do doskonały
pretekst do docieplenia domów i poprawienia ich estetyki.
Z szacunkowych
danych wynika, że połowa azbestu w Polsce zastosowana jest w budynkach
indywidualnych. - Azbest można demontować lub zabezpieczać. To drugie
rozwiązanie jest trzy razy tańsze. Szkodliwy materiał zabezpiecza się
specjalnymi preparatami w płynie. Dzięki nim włókna azbestu zostają na trwałe
związane, niejako oklejone, i przestają się ulatniać. Po takich zabiegach nie ma
już żadnego niebezpieczeństwa dla zdrowia. Rynek obfituje w wiele środków
zabezpieczających. Jednakże należy pamiętać, aby szczelnie zabezpieczyć
powierzchnię i nie dopuścić do powstawania rys, wówczas całe pokrycie staje się
nieszczelne, co za tym idzie bezużyteczne.
Specjaliści twierdzą, że
azbest nie zawsze nadaje się do zabezpieczenia. W niektórych wypadkach trzeba
zdecydować się na demontaż, na przykład jeśli płyty elewacyjne są zniszczone lub
zostały zamontowane na podłożu drewnianym. Demontaż musi być jednak
przeprowadzany ze szczególnymi środkami ostrożności, podobnie zresztą jak
transport. - W momencie usuwania azbestowych elewacji ściany trzeba koniecznie
zraszać wodą, której należy zapewnić odpowiedni odpływ. Zamiast wody można
używać specjalnych środków chemicznych. Pracownicy demontujący azbest powinni
mieć maski i specjalną odzież. Należy pamiętać także o zabezpieczeniu budynku,
tak, by unoszące się w powietrzu włókna azbestu nie były wdychane przez
mieszkańców. Jeżeli powierzchnia demontażu wynosi więcej niż pięćset metrów
kwadratowych, powinno się zastosować urządzenie do pomiaru poziomu pylenia
włókien azbestowych.
Jeżeli chodzi o utylizację materiałów po demontażu
to technologia zagospodarowania włókien azbestowych polega na rozpuszczaniu ich
w kwasie fluorowodorowym, a następnie neutralizacji wodorotlenkiem wapnia z
wytworzeniem fluorku wapnia i krzemionki. Dla poprawy rozpuszczalności azbest
rozdrabnia się na kawałki poniżej 5 mm, następnie 100 kg tak przygotowanego
azbestu podaje się przenośnikiem ślimakowym do pracującego w sposób okresowy
reaktora o pojemności 400l, wyposażonego w płaszcz chłodzący. Woda cyrkulująca w
płaszczu utrzymuje temp. Reakcji na poziomie 60-65 st.C. W tych warunkach po
upływie 30 min. stężenie kwasu maleje do 10% i reakcja jest zakończona. Roztwór
ten neutralizuje się i powstały fluorek wapnia może służyć jako wypełniacz
cementu budowlanego. Szacunkowe koszty procesu dla instalacji przemysłowej
wynoszą 750 USD/tonę.
Tak więc widać, że jest to proces dość drogi
aczkolwiek konieczny dla dobra nas samych. Pocieszające jest też to iż Państwo
nie pozostaje obojętne wobec tego problemu. Kierując środki na leczenie, badania
i profilaktykę, a także uruchamiając rządowe programy, preferencyjne kredyty dla
małych i większych przedsiębiorstw udowodniło wagę i konieczność naprawy
zaistniałej sytuacji.
Wszelkie prawa zastrzeżone Z.G.O. "Eko Alf"
2005r
